Cristina Laborda Irungo alkateak datorren astean estreinatuko den Emigrazio espazioaren irekiera iragarri du gaur. Honakoa Alejandro de la Sota dedikatuta dago eta eraikinaren historiari eta memoriari dedikatuta dago. Erakusketa udal ekipamendu hau inauguratzen duen lehen jarduera izango da, jatorrizko eraikinaren berezitasuna eta izaera mantentzea lortu duten birgaitze-lanak amaitu baitira, Irunvi Irungo Etxebizitza Sozietate Publikoak eginda.

"Alejandro de la Sota, arkitektoaren lana eta Irungo Emigrazio Eraikinaren historia" izenburupean, inaugurazio-erakusketak XX. mendeko Espainiako arkitekturaren erreferente nagusietako baten ibilbidea ezagutzea proposatzen du, eta, aldi berean, arkitekturaren ikuspegitik hain berezia den eraikin horren bilakaera historikoa errepasatu. Erakusketa, Irungo Udalak eta Alejandro de la Sota Fundazioak antolatua eta Xabier Arruabarrena arkitekto irundarrak komisariatuta, datorren astelehenean, apirilaren 20an, inauguratuko da ofizialki.

Inaugurazioari esker, arkitektoaren obra eta enklabe horrek 60ko hamarkadan eraiki zenetik 90eko hamarkadan itxi arte igaro dituen etapak ezagutu ahal izango dira, haren arkitektura-berezitasunari eta garrantzi historikoari balioa emanez.

Alkatearen hitzetan, "Udalak eraikin hau hiriarentzat berreskuratu nahi izan du, auzoaren erabilera eta beharrei erantzungo dien ekipamendu sozial bat eskainiz, eta, aldi berean, arlo honetako pertsona garrantzitsuenetako baten, Alejandro de la Sotaren, figura eta sorkuntza arkitektonikoari balioa emanez. Jarduera honekin, Irunek bere egunerokotasunean eraikin historiko berri bat gehitzen du, ondareak hirian duen papera eta komunitate gisa gure eraikin enblematikoei eman nahi diegun balioa azpimarratu nahi duen inbertsio baten emaitza dena".

Eraikina 1963 eta 1964 artean proiektatu zuen Alejandro de la Sotak José María Iturriagarekin batera, eta Irungo hiri-ondarearen pieza nabarmena da. Birgaitzeko esku-hartze sakon baten ondoren, berriro ireki ditu bere ateak, San Migel auzoko beharrei erantzuteko ekipamendu publiko gisa.

Espazio berriak hainbat zerbitzu sozial eta komunitario hartuko ditu, besteak beste, adinekoentzako lokal bat, Haurtxoko bat, liburutegi bat eta auzo-elkartearen egoitza, auzoko bizitzarako topagune gisa sendotuz.

Erakusketa apirilaren 21etik maiatzaren 3ra bitartean bisitatu ahal izango da, goizez (11:00etik 14:00era) eta arratsaldez (17:00etik 20:00era), igande goizetan izan ezik. Guztira zortzi bisita gidatu izango dira, asteburuetan (11:00etik 12:00era). Interesdunek udalaren webgunearen bidez eman ahal izango dute izena.

Eraikinaren birgaitzea

Proiektuaren lehen fase honetan egindako inbertsioak, guztira 2268 metro karratu biltzen dituenak, eraikinaren zati baten barrualdea birgaitzea barne hartzen du. Bertan, hainbat gela egokitu dira erabilera sozialetarako (adinekoen lokala, haurtxokoa, liburutegia eta bizilagunen elkartearentzako egoitza), bai eta eraikinaren urbanizazio osagarri guztia ere, kanpoko patio ireki baten proiekzioan gauzatu dena, 3,1 milioi euroko zenbatekoarekin.

Ekipamendu horretarako sarbidea bi tokitatik egingo da: Basurko eta Anaka kaleen arteko izkinan eta Bartolome de Urdinso kalean.

Emigrazio eraikina

Emigrazioa eraikinaren jatorria 50eko hamarkadaren amaieratik aurrera Irun Europarako igarotze-gune estrategiko bihurtu zuen migrazio-fluxu bizia da. Emigrazioaren Espainiako Institutuak bultzatuta, atzerrira joaten ziren langileak hartzeko, orientatzeko eta prestatzeko baliabide gisa sortu zen, lan-mugikortasunak markatutako testuinguru batean ostatua, mantenua eta aholkularitza-zerbitzuak eskainiz.

Bere jardueraren dimentsioa garaiko datuetan islatzen da: astero 800 eta 1.200 etorkin artean iristen ziren Irunera, eta zentroak 250 inguru hartzeko eta 800 laguni otordu zerbitzua eskaintzeko gaitasuna zuen. Lehenengo urtean bakarrik 26.000 pertsonak baino gehiagok erabili zituzten instalazioak, eta horrek Estatuko migrazio-zirkulazioko gune nagusietako batean laguntza-azpiegitura gisa duen garrantzia erakusten du.

50eko hamarkadatik aurrera, lan-emigrazioak behera egin zuen Europan, neurri handi batean krisi ekonomikoak eta kontratazio-politiken aldaketak eraginda, eta, horren ondorioz, jarduera pixkanaka galtzen hasi zen. Sasoikako langileei eta garaiz itzultzen zirenei zerbitzua ematen jarraitu zuen arren, bere jatorrizko funtzioa pisua galduz joan zen urteen poderioz. Testuinguruaren aldaketa horren ondorioz, zentroa itxi egin zen 90eko hamarkadan, eta amaiera eman zitzaion hiriaren gizarte- eta migrazio-historiari estu lotutako etapa bati.